Kozmetik ürün bildirimlerinin en karmaşık kısımlarından biri formülasyonların etiket diline doğru çevrilmesidir. Tüketicilerin alerjisi olduğu maddelerden kaçınabilmesi ve ürünleri karşılaştırabilmesi için içeriklerin standart bir formatta sunulması gerekir. Bu standardizasyon, dünyada ve Türkiye’de INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients – Uluslararası Kozmetik İçerik İsimlendirmesi) veri tabanı üzerinden sağlanır. Kimyasal maddelerin CAS (Chemical Abstracts Service) numaraları kesin tanı için laboratuvar dosyalarında tutulurken, tüketici ambalajlarında sadece evrensel olarak anlaşılan INCI isimleri kullanılır.
Ağırlıkça Azalan Sıra Kuralı ve Yüzdelik İstisnalar
Kozmetik Yönetmeliği Madde 10 uyarınca, ürün ambalajında bulunması zorunlu olan içerik listesi açık, okunaklı ve silinemez bir formatta “İÇİNDEKİLER”, “ÜRÜN BİLEŞENLERİ” veya uluslararası kabul gören “INGREDIENTS” başlığı altında yazılmalıdır. Bu listedeki bileşenler, formülasyona ilave edildikleri andaki ağırlıklarına veya kütlesel oranlarına göre en fazla bulunandan en az bulunana doğru azalan bir sıra ile sıralanmalıdır.
Bu kuralın sektörel uygulamadaki önemli bir istisnası, konsantrasyonu %1’in altında olan bileşenlerle ilgilidir. Kütlesel ağırlığı %1’in altında olan bitki özleri, aktif maddeler veya peptitler, %1’den daha büyük orana sahip maddeler azalan sırayla listelendikten sonra, kendi aralarında herhangi rastgele bir sırayla listenin sonuna eklenebilir. Bu uygulama, formülasyonun tam oranlarının rakipler tarafından kopyalanmasını (tersine mühendislik) zorlaştırırken yasal şeffaflığı da korur.
Etikette maddeler arasında kullanılan eğik çizgi (“/”) işareti ise rastgele konulmaz. Eğer iki farklı bileşen arasında kullanılıyorsa (Örn: Acrylates/Styrene Copolymer), bu iki maddenin yapısal bir etkileşime girerek bir kopolimer oluşturduğunu belirtir. Boyar maddelerde kullanılması durumunda ise, maddenin iki farklı isimle de tanınabildiğini ifade eder.
Kısıtlı Maddeler, Parfüm ve Alerjenlerin Beyanı
Kozmetik ürün formüllerinde kullanılan binlerce bileşen, Avrupa Birliği Kozmetik Tüzüğü ve TİTCK Yönetmeliği eklerinde güvenlik risklerine göre sınıflandırılmıştır.
- Ek-II (Yasaklı Maddeler): Ürünlerde bulunması kesinlikle yasak olan toksik ve kanserojen maddeleri içerir.
- Ek-III (Kısıtlanmış Maddeler): Ancak belirli konsantrasyon sınırları, spesifik uygulama alanları ve uyarı cümleleri ile kullanılmasına izin verilen maddeleri listeler.
- Ek-V (Koruyucular): Mikrobiyolojik üremeyi engellemek için kullanılabilecek onaylı koruyucuları belirler.
Ürün kokulandırmasında kullanılan karmaşık esans karışımları, formülasyon sırrını korumak amacıyla içerik listesinde genellikle tek bir kelime ile, “Parfüm” (veya Parfum / Fragrance) ve “Aroma” olarak beyan edilir. Ancak tüketici güvenliğini sağlamak adına bu kuralın kritik bir istisnası vardır. Ek-III listesinde yer alan ve parfüm kompozisyonlarının veya bitkisel esansiyel yağların doğasından gelen alerjen bileşenler (Linalool, Limonene, Geraniol vb.) formülde belirli eşik değerleri aşıyorsa, “Parfüm” kelimesinin haricinde INCI listesinde açıkça kendi adlarıyla yazılmak zorundadır. Bu yasal eşik değerler şunlardır:
- Durulanan (Rinse-off) ürünlerde (şampuan, duş jeli): %0.01‘in üzerinde ise,
- Durulanmayan (Leave-on) ciltte kalan ürünlerde (krem, losyon, parfüm): %0.001‘in üzerinde ise etiketlenmesi zorunludur. TİTCK ve Avrupa Birliği’nin güncel düzenlemeleriyle önceden 26 olan bildirimi zorunlu parfüm alerjeni sayısı 80’in üzerine çıkarılarak tüketici güvenliği artırılmıştır.
Boyar Maddeler ve Nanomateryaller
Ürüne renk vermek amacıyla kullanılan ve Yönetmelik Ek-IV listesinde onaylanmış olan boyar maddeler, genellikle kimyasal isimlerinden ziyade “Color Index” (CI) numaralarıyla (Örn: CI 77891 – Titanyum Dioksit) ifade edilir. Boyar maddeler, formüldeki kullanım miktarına bakılmaksızın içerik listesinin en sonuna eklenebilir. Farklı renk tonlarında üretilen fondöten, göz farı veya ruj serilerinde, tüm seride kullanılan farklı boyar maddeler listeye “+/-” veya “içerebilir” (may contain) ibaresi ile toplu olarak eklenebilmektedir.
Nanoteknolojinin kozmetikte kullanımının artmasıyla birlikte, partikül boyutu 1-100 nanometre arasında olan maddelerin cilde nüfuziyet riski gündeme gelmiştir. Bu nedenle TİTCK, formülasyonda nanomateryal formunda kullanılan tüm bileşenlerin INCI isminin hemen ardından parantez içinde “(nano)” kelimesinin eklenmesini zorunlu kılmıştır (Örn: Zinc Oxide (nano)).
İçerik Listesine Yazılmayan (Hariç Tutulan) Maddeler
Bir kimyasalın üründe çok eser miktarda bulunması, onun her zaman ürün bileşeni olduğu anlamına gelmez. Aşağıdaki durumlar yasal olarak ürün bileşeni kabul edilmez ve tüketici ambalajındaki INCI listesine yazılması yasaktır:
- Satın alınan hammaddelerin içerisindeki teknik safsızlıklar (impurities).
- Üretim (preparat yapım) aşamasında kullanılan ancak nihai bitmiş üründe kimyasal reaksiyon sonucu kalmayan veya buharlaşan yardımcı teknik maddeler.
- Parfüm veya aromatik karışımların formüle entegre edilebilmesi için kesinlikle gerekli olan minimum miktarda kullanılan çözücüler (taşıyıcılar).
Tüketici Odaklı Diğer Zorunlu Etiket Bilgileri
Ürün ambalajı sadece içerik listesinden ibaret değildir. Ürünün raf ömrü, menşei ve saklama koşulları, şeffaflık ilkesi gereği dikkatle yapılandırılmalıdır.
| Zorunlu Etiket Bilgisi | Mevzuat Çerçevesi ve Uygulama Detayları |
| Minimum Dayanma Süresi (SKT) | Ürünün laboratuvar stabilite testleri sonucunda raf ömrü 30 aydan kısa ise, ambalajda açıkça “ay/yıl” veya “gün/ay/yıl” formatında son kullanma tarihi veya kum saati sembolü bulunmalıdır. |
| Açıldıktan Sonra Kullanım Süresi (PAO) | Minimum dayanma süresi 30 ayı aşan ürünlerde son kullanma tarihi yazmak zorunlu değildir. Bunun yerine, açık bir krem kavanozu sembolü (Period After Opening) içine ürünün açıldıktan sonra kaç ay güvenle kullanılabileceği yazılır (Örn: “12M”, “6M”). Organik ürünlerin koruyucu kapasitesi düşük olduğundan PAO süreleri konvansiyonel kozmetiklere göre daha kısadır. |
| İzlenebilirlik (Lot Numarası) | Olası bir şikayet, kalite sorunu veya TİTCK geri çağırma işlemi durumunda ürünün hangi üretim bandından çıktığının tespiti için üretim kodu, parti, şarj, batch veya lot numarasının ambalajda silinmez şekilde yer alması zorunludur. |
| Kullanım Uyarıları | Özellikle aerosol itici gaz içeren deodorant ve spreyler (“Yanıcıdır”, “Ateşe atmayınız”) ile pH değeri 3’ten küçük olan veya profesyonel kullanıma yönelik ürünlerin ambalajında tüketiciyi koruyan kalın puntolu uyarılar ve spesifik uygulama talimatları bulunmak zorundadır. |
“Kozmetik Ürün Güvenlilik Değerlendirme Raporu” konusunda bilgi edinmek için “Kozmetik Ürün Güvenlilik Değerlendirme Raporu (CPSR / ÜGDR) Nedir?” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
1 Comment
Comments are closed.